Uit   "HET HOLLANDSCH DIEP"    14 februari 1953:

Briefkes uit den polder!

Meneer de riddikteur.

Aon ’t poststempel zald’al wel gezien ebbe, da di briefke nie van zun gewoone plek komt. Jao, ’t is mee mijn net as mee zo veul. Weg van d’oef, oondergebrocht bij’j ’n aander, verjooge deur ’t waoter. De raamp, die vor veul meinsen ’n dooijeleke gewiest is, eej ok oons getroffe. Ard, eel ard. In ’n kort oogeblikske ebbe me oons weeruk van jaore naor de bliksum zien gaon. ’t Vee ebbe me as ratte zien verzuipe, en schuur en uis deur ’t bruisende kollekende waoter zien overspeole. Jao, ’t is ard, en ge mot me mar nie kwaolek neeme, da d’n anef van m’n briefke ’n bietje bitter aondoet. De slag is ’t oonverwachs en ’t ard aongekomme. D’r zal ’n eel tedje mee’j eene gaon eer me da mereel en matterejeel te bove zijn. “Me leve nog”, zeeje me tege mekaore, toen me laoter op de dag in veiliged waare. Jao, me leve nog. Me zalle mote blijve leve, van voore vandaon beginne, en daoraon zalle me ’t ardste gewaor oore, da me nog leve. Maor ja we motte d’r deur al ist nog zo zwaor. D’r zijn d’r alrijd nog wel, die ’t zwaorder te pakken ebbe. As mee’j ’t wegtrekke van ’t waoter oonzen enerzjie trugkomt, as me weer volop aon de gang kanne, dan is ’t oopelek ’n kwestie van ’n jaor of tien, da me weer dezellefde zijn. Over dieje bewuste nacht en oched ed al wel veul  oore vertelle. Over ’t algemeen is ’t veul ’t zelfde maor toch eej iedereen weer ’n geschiedenis apart. “k Zal oe de mijne vertelle, da witte oe me gevaore zijn.

Op dieje Zaoterdag ’n aved was ’t net of oons Joke, de kleinste, ’n voorgevoel ad. Ze was zoo’w onrustig da ze nie slaope kon, en oplest hebbe wij ze tusse oons ingenome. Maor ok toen bleef ze woele en ieuw oons daordeur ok wakker. Da’s meschien van achtere bekeke nog wel een bietje oons geluk gewiest., waant toen ’t eeste waoter kwam waare me present en ebbe me nog een stelletje van oons koeijen op de dijk kanne krijge. Zoo’w as ik al zee kwam ’t er dieje nacht nie veul van slaope. Buiten brulde en loeide de sturrem roond’t uis en stoote mee boonkend geweld tege de mure en ’t dak. Panne verschoove en stukke kalk viele naor beneeje. Affetoe oorde ’n ik takken afscheure van de boome voor ’t uis. ’t Was wezenlijk ’n weer om bang van ’t ooreOk oons Jaas was bang, en iedere keer as ze wat oorde valle, zuchte ze. Van Slaope kwam ’t er op zoo’n manier nie van. Affetoe verschoot oe oogen is ’n bietje, maor dan was de weer klaor wakker. Nou, ’t is me wel ne nacht gewiest. ‘k Ben der wel ne keer of vier uitgewiest, waant oons Joke bleef maor woele en jengele. Oons Jaas kon ze nie grust krijge.”Ze zal och niks mekeere”, zee oons Jaans. Ik kon da netuurlek o knie bekijke, en van ’t kind zelluf wierre me nie veul wijzer. “ ’k Zal is wa mellek werrem maoke voor d’r,”zee j ik . Da zal zoowa ’n uur of allef vijf gewiest zijn, denk ik. ‘k Ging der uit , schoot m’n goed aon, en ging naor de bijkeuke om wa mellek taole. Mee da’k daormee doende was zag ik oonder laanst de buitedeur waoter nar binnee komme. ‘k Docht eest dat da van de regen kwam waant de wind ston recht op dáchterdeur. ‘k Lee der ’n baol voor, maor toen zag’k dat ’t nogal bedicht kwaam. Nog a’k nerreges gin erregin, en ‘k ging mee m’n mellek naor de keuke om ‘m werrum te maoke. Sint ad ie’j op ’t pitje ston, ging ik trug, omd’r desnoods nog ne baol bij te legge. ’t Was nodig ok waant d’r stond al ne fleenke plas. “k Docht toen da de goot meschien overliep. ‘k Ging eest de melluk binne brenge en stook toen ne laantaere aon om naor buite te kijke. Mee veul moeite kreeg ik de buitedeur ope, en waaide bekaant omver. ‘k Iew meneige vast aon de deurstijl en lichtte. En toen verschrok ik toch. D’r speolde waoter achter ’t uis, nog wel nie oog, maor iedere keer waare de golfkes oog genog om zowa binne te spoele. Da was nie normaol, maor toch ak nog gin errug in ne raamp. K’Dee de deur weer dicht en ging naor de kaomer. “Wa sjouwde toch?” vroeg oons Jaans. Ik vertelde van da waoter. “Da zal wel uit de sloot komme”, zee ze, “die ‘j is mee di weer meschien wel volgeschote!” ”k Was er toch nie gerust op. Ik ging weer naor de bijkeuke, en daor zag ik dat er weer veul meer binne was gekomme. Daor moes iets aon gedaon worre. Ik ging naor bove om oose Toon en oose Jan wakker te maoke. We zouwe saome meschien kanne probere om ’t waoter tege tóuwe deur ’n schot of zo tege de deur te zette. De manne ware drek beneeje. We stooke nog ne laantaern aon, en ginge naor buite. We stapte al tot over oons schoene int waoter. Meej de laantaerns lichte me zo wijd aans we konne. Niks as waoter,to bekaant aon de schuur. “Das gin waoter uit de sloot oor!”zeej oonze Jan, “kek maor, daor bij de miesput staot ok al!”  ”Das buitewaoter deink”zeej oonze Toon. IJ bukte, schepte meej z’n aand wa waoter en proefde. “’tIs buitewaoter, proef maor. ’t Waoter is over de dijk gekomme!" ”Of d’r deur eene!”zeej oonze Jan. Voelde nie datstijgt? ”Jao, ’t steeg en ard ok, en toen sloeg de schrik om oons art. “Vlug naor de schuur jullie tweeje, de koeie en ’t paerd losmake en op de werreft brenge. Rap aanders verzuipe ze allemaol!” De jonges liepe zo ard as ze konne tege de sturrem in naor de schuur, en ik liep naor binne. In ’n oogenblikske tijd a’k za allemaol gewaorschouwd, en toen gin kok naor buite. Meej veul moeite kwam ‘k ok in de schuur terechte en iellep de beeste los te maoke, en naor buite te brenge. Maor ’t waoter eelemaol veurblijve konne we nie. Da kwam zo ard opzette, da in een minimun van tijd de werreft ok oonder ston, da de bijkeuke vol liep en de schuur en de stal blaank kwaame te staon. In een menuut of tien of meschien nog korter, liepe me tot aon oons middel int waoter. ’t Was in ’n oogeblik tijd n’n eele chaos. De beeste die al op de werreft stonne begonne te loope en te brulle, wij riepe enkwekte teg mekaore in, en in uis ston alles te jammere en te schreeuwe. “d’n Dijk op, jonges, d’n dijk op!”riep ik, “vlug mee alles wa we nog pakke kanne!” Wébbe nog twaalf beeste op d’n dijk kenne krijge. Dertien koeie en t’paerd hebbe we motte zien verzuipe. In uis was ’t waoter ok veul hoger gekomme, en oons Jaans en de kinders waare d’n dijk opgekomme. Zadde d’r eige nog net aon kanne kleeje. As versuft emme nog eve staon kijke naor oons boeltje, waor de golve d’r eige tege kepot sloeg. Daor ging alles wa me ’n adde. Veul tijd adde me nie om te suffe of te treure. Weg moeze we, weg de dijk af, waant as ’t waoter d’r overeene kwaam, zouwe me nie meer deur de platte weg kenne naor d’aandere dijk. Me zijn d’r nog mar net gekomme, waant ’n tedje laoter ston de tweede polder ok oonder.

En nou zijn me geevakkeweerd. Wanneer zalle me terrug kenne? En oe zulle me dan de schuur en ’t uis aontreffe? En ’t laand en ’t weije? Laot oons d’r nog nog maor nie’j te veul aon deinke, ’t zal al zwaor genog zijn as ’t zo wijd is.

Mee veul groete.        DRIEK.

Langeweg is redelijk verschoond gebleven van het alles verzwelgende water, maar de directe omgeving heeft hevig geleden.

31 JANUARI-1 FEBRUARI 1953

De weersberichten van 31 januari 1953 waarschuwden voor ‘gevaarlijk hoog water’. In Vlissingen sloeg het water die dag hoog over de boulevard. In de nacht van 31 januari op 1 februari braken op verschillende plaatsen de dijken. Het water kolkte de lager gelegen gebieden in. Sommige kranten brachten op zondag een extra editie uit met alarmerende berichten over ‘Een nationale ramp’

2 FEBRUARI 1953

In het begin had men nog geen idee van de omvang van de Ramp. Vanuit de getroffen gebieden werden alarmerende telexberichten over de ernst van de toestand verzonden. De berichtgeving in de kranten bleef aanvankelijk beperkt tot de verslaggeving van de overstromingen in Zuid-Holland en Noord-Brabant en enkele delen van Zeeland.

DIEREN IN NOOD

Behalve mensen kwamen ook heel veel dieren in nood. Sommige boeren hadden nog tijd hun dieren los te laten en in veiligheid te brengen, maar veel dieren stierven een jammerlijke dood. Meer dan 47.00 stuks vee en 140.000 stuks pluimvee kwamen om in het water.

REDDING

Mensen probeerden een veilig heenkomen te zoeken op hoger gelegen plaatsen in hun dorp of stad. Maar velen werden in hun slaap verrast en konden alleen nog maar naar de zolder of het dak vluchten. De officiële hulpverlening kwam pas laat op gang. Ook particulieren zetten reddingsacties op touw en voeren in kleine roeibootjes of op zelf gemaakte vlotten door de overstroomde gebieden om mensen uit huizen en van daken te halen.

EVACUATIE

Mensen die gered waren en mensen die niet in hun huizen konden blijven, werden geëvacueerd. Sommigen konden bij familieleden terecht. Maar de meesten werden eerst naar opvangcentra gebracht om op verhaal te komen. Via het Rode Kruis kregen zij kleding en bonnen om levensmiddelen en andere noodzakelijke spullen te kopen.

HULPVERLENING

Direct na de Ramp werden hulpverleningsacties en inzamelingsacties op touw gezet. Veel acties werden gecoördineerd door het Nationaal Rampenfonds. Uit binnen- en buitenland stroomden goederen en geld binnen. Het Rode Kruis richtte grote depots in waar alle goederen werden opgeslagen en van waaruit ze werden verdeeld onder de getroffenen van de Ramp. Omdat men bang was dat er tyfus zou uitbreken, werden mensen daartegen ingeënt.

 HET WATER TREKT WEG

Toen het water wegtrok, zagen de mensen pas goed welke ravage de Ramp teweeg had gebracht. Huizen waren helemaal of gedeeltelijk ingestort, overal lag puin en alles was bedekt met een dikke laag modder. Gelukkig was er meteen hulp: Schrobploegen hielpen de bewoners met het schoonmaken van hun huizen. Kadaverploegen zorgden voor het opruimen van kadavers van verdronken dieren. Kookploegen zorgden voor het eten van alle harde werkers. De Scandinavische landen stelden voor de getroffenen houten prefabwoningen beschikbaar voor de ergst getroffen gebieden. (voornamelijk Zeeland).

SLACHTOFFERS

De Watersnoodramp 1953 eiste de levens van 1835 mensen. Het Rode Kruis maakte op basis van aangiftelijsten van overledenen uit de getroffen gemeenten en opgaven van vermisten een lijst, de ‘Volledige lijst van slachtoffers van de Watersnood 1953’, die eind 1953 werd gepubliceerd. Tot 2002 vormde het totaalcijfer van 1835 overledenen de droeve balans van de Watersnoodramp 1953. Dit getal betrof 1795 directe slachtoffers en 40 mensen die aan de ontberingen zijn overleden.